IIGS™ Nieuwsbrief - maart/april 2000
English ~ Dansk ~ Deutsch ~ Español ~ Suomi ~ Français ~ Nederlands ~ Norsk ~ polski ~ Português ~ Svenska
IIGS™ Nieuwsbrief - maart/april 2000
Toen ik met de voorbereidingen voor deze toespraak begon, was het mijn doel om te beschrijven hoe je een ethische genealoog kan zijn - dat wil zeggen, wat je moet doen en nalaten om je ethisch te gedragen.De eerste stap die je daarbij moet maken is te definiëren wat ethiek is. Dus, ik keek in verschillende woordenboeken naar definities van het woord ethiek. Het uit meerdere delen bestaande Oxford English Dictionary definieert ethiek als "de wetenschap van moralen; de studierichting die zich bezig houdt met de principes van menselijke plicht." Een oude Webster's College Dictionary gepubliceerd in de jaren 1950 definieert het als "de wetenschap van ideaal menselijk karakter." De Canadian Dictionary zegt "een geheel van principes van correct gedrag." Dat zijn allemaal erg nastrevenswaardige idealen, maar leek me te smeken naar de vraag over hoe je je ethisch kunt gedragen.
Vervolgens wendde ik me tot de codes van ethiek waaraan beroepsmatige genealogen zich verplichten. Ik vond dat hierin ook niet veel meer informatie stond. De relatie tussen een beroepsmatige genealoog en een cliënt is een zakelijke relatie waarin geld wordt betaald voor onderzoek. Beroepscodes over ethiek gaan voornamelijk over de zorg voor het behoud van eerlijkheid in deze relatie. Dat is niet onbelangrijk, en er zijn veel bruikbare dingen voor ons allemaal te vinden in de beroepsregels, maar de meesten van ons onderzoeken nu eenmaal niet voor geld.
Terug naar het woordenboek, waarin ik bij Merriam Webster een definitie vond van de term "verantwoordelijk":
Dat woordenboek definieert verantwoordelijk als:
"in staat zijn om voor jezelf te kiezen tussen goed en fout"Een ethisch genealoog zijn is naar mijn mening verantwoordelijk zijn - dat wil zeggen, zelf kiezen tussen goed en fout.
Let er op dat deze definitie aangeeft dat je zelf moet kiezen. Dat wil zeggen dat er geen geheel van objectieve regels gepubliceerd zijn. Elk individu heeft een ander geheel van overtuigingen en zal andere keuzes maken bij wat goed en fout is. Wat hieronder volgt is daarom niet een voorschrift hoe iedereen moet of niet moet handelen om een ethisch genealoog te zijn. Ik zal op zaken ingaan waarvan ik vind dat ze ethisch of onethisch zijn, maar dat is gebaseerd op mijn eigen persoonlijke geheel van overtuigingen. Je hoeft het niet met me eens te zijn. Maar ik hoop wel, dat het je aanzet om over het onderwerp na te denken, en dat je voor jezelf tot een geheel van uitgangspunten komt over hoe je je ethisch moet gedragen.
Ik denk dat er drie gebieden zijn waarin we ethische uitdagingen hebben. Die bestaan uit de kwesties van eigendom, nauwkeurigheid en de bronnen van onze gegevens; hoe gaan we om met het thema privacy; en hoe gedragen we ons persoonlijk - onze manieren. Deel I van de toespraak zal gaan over de gegevens. Deel II zal gaan over privacy en manieren.
Gegevens We leven in een tijdperk van niet eerder gekende beschikbaarheid en toegankelijkheid van gegevens. We worden letterlijk overspoeld door gegevens van allerlei soort - goed en slecht.
Het Internet zorgt voor wijdverspreide publicatie van gegevens. Een paar muisklikken en we kunnen die gegevens heel eenvoudig kopiëren en wijzigen. Maar de meeste gegevens op het web worden beschermd door auteursrecht en het kopiëren van gegevens van een webpagina zonder toestemming kan illegaal zijn, en is zeker onethisch.
Deze IIGS Nieuwsbrief publiceerde in de uitgave van april 1999 een notitie van de redactie over het humoristische stuk getiteld "Ik Wil" door Barbara A. Brown waarop auteursrecht rust en dat in de uitgave van augustus 1998 werd gepubliceerd. Slechts 8 maanden later is dat artikel:
"op 56 mailinglijsten verschenen, in een aantal nieuwsgroepen en tenminste vijf (gedrukte) nieuwsbrieven voor genealogische verenigingen. In de meeste van deze gevallen verscheen het artikel zonder vermelding van de auteur en herkomst. In enkele verbazingwekkende voorbeelden beweerden andere mensen de schrijver te zijn, en sommigen hebben zelfs wijzigingen aangebracht- door het toevoegen van hun eigen lijst van namen die ze onderzoeken"Twee dagen nadat ik het bovenstaande geschreven had, verscheen er op onze eigen Calgary genealogie mailinglijst een stuk getiteld "Verlanglijstje" - auteur onbekend. Dit was de zoveelste versie van het stuk van Barbara Brown. Toen ik het onder haar aandacht bracht, antwoordde ze, dat ze kort geleden geïnformeerd was over nog 17 andere plaatsen.
Ze wees er ook op, dat als dit een serieus bedoeld stuk van genealogisch bewijs zou zijn geweest, zoals bijvoorbeeld een testament of een uittreksel uit een brief op basis waarvan familierelaties bewezen zouden kunnen worden, dat dan de fouten die bij het kopiëren zijn gemaakt het stuk volledig onbruikbaar maken als genealogisch bewijs.
De beste manier waarop je met interessante gegevens op het Internet om kan gaan, is om anderen te vertellen waar je het gevonden hebt - en niet om het te kopiëren en zelf te versturen. Bovendien maak je dan meer efficiënt gebruik van je tijd en van de hulpbronnen van computers, dus je slaat twee vliegen in een klap.
Een ander ethisch onderwerp over gegevens betreft de nauwkeurigheid ervan. Er zwerven enorm veel slechte gegevens rond op het web. Sommige zijn al vele jaren oud en de ondeugdelijkheid ervan is allang bewezen, maar nog steeds duiken die gegevens weer op. Een van de belangrijke stimuleringsmiddelen voor genealogisch onderzoek in Engeland in de 17e en 18e eeuw was het vaststellen van wettelijke claims op land of geld. Het hoeft geen betoog dat dit leidde tot de publicatie van een groot aantal frauduleuze gegevens. In de Verenigde Staten werden er in de 18e en 19e eeuw een aantal boeken gepubliceerd met genealogiën waarin de oorsprong van families teruggevoerd werd tot de passagiers van de Mayflower. Veel van deze publicaties waren niet opzettelijk frauduleus, maar waren gebaseerd op tamelijk obscure bronnen en sommige waren het resultaat van gewoon slordig werk.
Geloof nooit dat iets juist moet zijn omdat het in een boek is afgedrukt. Tenzij je persoonlijk de primaire bronnen gekontroleerd hebt om vast te stellen dat de gegevens die anderen gepubliceerd hebben ook correct zijn, doe je er beter aan om het met enige achterdocht te behandelen. Het is niet ethisch om onjuiste gegevens te blijven verspreiden. Alles wat je publiceert zal verder verspreid worden, en je hebt dan niet meer de kontrole over wat er met de gegevens gebeurt, die je publiceerd hebt, of het nu juist of onjuist is.
Laat me het illustreren met een persoonlijk verhaal. Toen ik met het onderzoek begon naar de familie van mijn grootmoeder, vond ik al snel de geboortedatum van haar en van 7 van haar broers en zussen in Pocklington, Yorkshire in de gegevens van de Britse Burgerlijke Stand, en al snel was ik in het bezit van haar geboortecertificaat. De familie van mijn grootouders waren tijdens heel mijn jeugd trouwe leden van de Kerk van Engeland geweest, dus bestelde ik de microfilm voor de parochiekerk in Pocklington. Verrassing - geen enkel gegeven over hun doopsels was aanwezig. Nu kunnen daar een hoop redenen voor zijn, en ik was op dat moment niet specifiek geïnteresseerd in collaterale verwantschappen, dus ging ik door met het vinden van hun antecedenten in gegevens van volkstellingen en andere parochies.
Enige tijd later was ik in staat om een bezoek te brengen aan Engeland en reisde ik naar Pocklington waar ik foto's nam van de parochiekerk en andere scenes rondom de stad. Ik stuurde kopieën van deze foto's naar mijn 90-jarige oom (mijn enige nog in leven zijnde voorouder op dat moment) met de opmerking dat dit de kerk geweest zou kunnen zijn die de familie van zijn moeder bezocht voordat ze naar Canada emigreerden. Hij stopte deze foto's in een gezinsalbum met een opmerking waarin verklaard werd dat dit de kerk was die de familie in Engeland had bezocht.
Een paar jaar later kreeg ik meer belangstelling voor collaterale familieverwantschap en verzamelde ik de huwelijksgegevens voor alle broers en zussen van mijn grootmoeder uit de Archieven van Ontario. Wederom een verrassing - bij elk van hen stond er bij religie vermeld dat ze de een of andere versie van Methodisten waren! Ik heb nog geen tijd gevonden om de gegevens van de Methodisten in Pocklington te onderzoeken, maar het lijkt nu waarschijnlijk dat ik daar de gegevens van het doopsel van hen allemaal zal kunnen vinden.
Welnu, de clou van dit verhaal is dat zo'n jaar of twee later bij een familie reünie het fotoalbum van mijn oom tentoongesteld werd. Toen ik opmerkte dat de informatie over de kerk onjuist zou kunnen zijn, werd ik er op gewezen dat dit onmogelijk het geval kon zijn. Mijn oom zou toch zeker wel meer geweten hebben over het verleden van zijn moeder dan ik! En trouwens, ze konden onmogelijk iets veranderen in zijn album nu hij dood was!
Wees altijd heel voorzichtig en verzeker je er van dat de gegevens die je aan anderen geeft juist zijn. Maak altijd heel duidelijk wat hetgeen is dat nauwkeurig te bewijzen is en wat je daarentegen veronderstelt, maar nog niet hebt kunnen bewijzen. Je merkt aan de opmerkingen hierboven, hoe mijn veronderstelling door anderen werd omgevormd tot een feit. Als je de gegevens eenmaal bekend maakt heb je er geen kontrole meer over waar die gegevens naar toe gaan, wat er mee gedaan kan worden of hoe het geïnterpreteerd wordt.
Een ander onderwerp dat verband houdt met nauwkeurigheid is het thema bronnen. We zijn er ons tegenwoordig allemaal veel meer van bewust dat we de bronnen van de gegegens die we over onze families verzamelen moeten citeren. Maar velen van ons hebben geen duidelijk beeld van wat een bron is.
Internet web sites waarop stambomen zijn gepubliceerd, CD-roms met doop-, trouw- en begraafgegevens, de IGI die beschikbaar is via de LDS Familie Geschiedenis Centra, en zelfs GEDCOM files die je van vrienden en familieleden ontvangen hebt, vormen geen bron van de gegevens.
Een web site kan binnen een paar minuten door de auteur veranderd worden en geen spoor achterlaten van hetgeen er voorheen nog wel was. Een CD-rom in jouw bezit kan binnen een paar maanden achterhaald worden door een nieuwere versie en kan niet langer voor anderen beschikbaar zijn. Sommige gegevens in de IGI zijn door individuen ingezonden die zich vergist hebben over hun voorouders.
De informatie die je op deze plaatsen vindt kan een fantastisch hulpmiddel zijn waarmee je de originele bronnen zelf zult kunnen vinden, onderzoeken en evalueren. Het is ook mogelijk dat je langs talloze doodlopende steegjes gevoerd wordt en dat je uren van waardevolle onderzoekstijd verspilt met het zoeken naar informatie die niet bestaat.
Het is onverantwoordelijk om wat voor gegevens dan ook te publiceren, die je niet eerst zelf grondig hebt gekontroleerd op nauwkeurigheid en, wanneer je het onderzoek niet zelf hebt uitgevoerd, waarvoor je geen toestemming van de eigenaar hebt gekregen om het opnieuw te publiceren.
Een laatste onderwerp kan aangeduid worden als het op onjuiste wijze in bezit komen van gegevens. In de afgelopen tijd zijn mij een paar voorbeelden opgevallen, waarin mensen gegevens aan een andere onderzoeker hebben gegeven, die dan op zijn beurt (meestal zonder expliciete toestemming) de gegevens heeft doorgegeven aan een derde. Die derde, op zijn beurt, heeft de gegevens doorgegeven aan een van de grote Internet databases die beschermd worden door auteursrecht. De regels waarmee deze databases doorgaans werken geven aan dat de persoon die de gegevens indient vrij gebruik van diens gegevens behoudt, maar dat het gebruik door ieder ander wordt ontzegd door het auteursrecht van de eigenaar van de database. In dit geval zou degene die de gegevens oorspronkelijk gemaakt heeft blijkbaar de rechten op zijn of haar eigen gegevens verloren hebben.
Enkele manieren om misbruik van je gegevens op deze manier te voorkomen is om slechts gegevens op papier te versturen, het achterhouden van de bronnen van je gegevens, of in extreme gevallen om alleen de bronnen te sturen en degene die informatie inwint voor te stellen zijn eigen onderzoek te doen. Ook heb ik een suggestie gezien dat je alle aanduidingen met betrekking tot de dag en maand uit je gegevens verwijdert voordat je de gegevens verzendt. Papieren gegevens zijn lang niet zo eenvoudig in databases te kopiëren als een computer bestand. Genealogen met verantwoordelijkheidsgevoel zullen geen gegevens gebruiken waarvan ze geen bronnen kunnen vaststellen. Het sturen van alleen maar bronnen voorkomt dat iemand anders gratis mee profiteert van jouw onderzoek. Data zonder dag en maand geven een goede aanwijzing voor iemand anders die je gegevens kan verifiëren, maar maakt de gegevens grotendeels waardeloos voor herpublicatie of verkoop.